مهریه جزو حقوق قانونی زوجه بوده و جزئی از اموال وی تلقی می‌شود. زن می‌تواند در صورتی که مهریه وی عندالمطالبه باشد، در هر زمان نسبت به دریافت آن اقدام و درخواست نماید. از طرف دیگر با توجه به مالکیت زن بر مهریه، مانند هر حق دیگری، مالکیت مهریه نیز در صورت فوت زوجه به وراث منتقل خواهد شد. از همین رو وراث زوجه این حق قانونی را دارند که پس از فوت زوجه به قائم مقامی وی، پرداخت مهریه را از زوج مطالبه نمایند.

پرداخت مهریه زوجه نسبت به تمامی بدهی‌های زوج در اولویت قرار دارد. تنها در صورتی که مدارکی مبنی بر پرداخت مهریه در زمان حیات زوج وجود داشته باشد و یا زوج مدرکی را ارائه کند که نشان دهد که زوجه مهریه را به زوج بخشیده است، می‌تواند از پرداخت این دین، طبق قانون معاف شود. دریافت مهریه‌ی زوجه توسط وراث، با تنظیم دادخواست مطالبه‌ی مهریه‌ی زوجه متوفی مقدور است. برای مطالبه مهریه پس از فوت زن علاوه بر دادخواست، نیاز به ارائه‌ی عقد نامه‌ی زوجه و مدرک گواهی انحصار وراثت نیز وجود دارد.

 آیا امکان مطالبه مهریه پس از فوت زن وجود دارد؟

مهریه یکی از سنت‌ها و رسوم رایج در عقد اسلامی است که از گذشته‌های دور در بسیاری از اقوام رایج بوده است. در زمانی که مرد پاسخ مثبتی از سوی فرد مورد علاقه‌ی خود دریافت می‌کند، رسم براین است که مبلغی را به عنوان مهریه برای وی در نظر می‌گیرد. در گذشته مهریه نشان دهنده‌ی میزان احترام و محبتی بوده که مرد نثار همسر خود می‌کرد و سعی بر این بوده است که با این کار، رابطه‌ی عاطفی مستحکم‌تر شده و تداوم بیشتر و موثرتری داشته باشد.

اگرچه در جامعه‌ی امروز تحولاتی و تغییرات بسیاری در این سنت به وجود آمده است اما همچنان از مواردی است که دانستن در مورد آن می‌تواند برای بسیاری از افراد به ویژه در مطالبه‌ی حق و حقوق در زمانی که تصمیم به پایان این پیوند گرفته می‌شود و یا یکی از طرفین به دلیل فوت از این رابطه خارج می‌شود، راهگشا باشد. با توجه به این که مهریه در واقع نوعی حق برای شخص بوده و زن مالک آن خواهد بود، در این نوشتار به یکی از مسائلی که در حوزه‌ی مهریه و قوانین مربوط به آن کمتر مورد بحث قرار می‌گیرد خواهیم پرداخت و در خصوص چگونگی مطالبه مهریه پس از فوت زن و جوانب آن توضیح خواهیم داد.

مهریه چیست؟

از نظر دین اسلام، مهریه مالی است که به هنگام عقد نکاح از طرف مرد به زن پرداخت می‌شود. در متون اسلامی گاها از کلماتی مانند صداق، صداقیه، کابین و فرض نیست به جای مهریه استفاده می‌شود. مهریه، حقی است که پس از عقد ازدواج به زن تعلق می‌گیرد. دقیقا پس از انجام عقد زن مالک مهریه دانسته شده و هیچ چیز نمی‌تواند این مالکیت را از وی سلب کند.

از طرف دیگر پرداخت مهریه از تکالیف شوهر دانسته شده و در دسته‌ی بدهی‌های همسر قرار می‌گیرد و به دلیل این که جزو اموال زن است، پس از فوت، ورثه‌ی وی می‌توانند آن را مطالبه کرده و از آن بهره‌مند شوند.

شرایط دریافت مهریه پس از فوت زن

در ماده ۹۴۰ قانون مدنی آمده است: «هر کدام از زن و شوهر پس از مرگ از آن‌ یکی ارث می‌برد.» معمولا یکی از رایج‌ترین موارد و سوالاتی که در خصوص مهریه پس از فوت مطرح می‌شود و تعداد قابل توجهی از مراجعه به دادگاه‌ها را به خود اختصاص می‌دهد، مربوط به مطالبه مهریه پس از فوت زن است و از آنجایی که معمولا پس از فوت همسر اموال او بین ورثه به نسبت‌های مشخص شده تقسیم می‌شود.

مطالبه‌ی مهریه به عنوانی سهمی از اموال متوفی توسط زوجه درخواست می‌شود. در مواردی که مهریه زن وجه رایج است (مهریه سکه، طلا، اموال منقول و غیر منقول و… نباشد) مبنای پرداخت مهریه تاریخ فوت زوج قرار می‌گیرد. اما در این جا این سوال پیش می‌آید که آیا با توجه به این که مهریه جزو اموال زوجه محسوب می‌شود، امکان مطالبه دریافت آن توسط ورثه پس از فوت وی وجود دارد یا خیر؟ در ادامه به این سوال از جنبه‌های گوناگون پاسخ خواهیم داد.

چه کسانی می‌توانند مطالبه مهریه پس از فوت زن را انجام دهند؟

مانند هر مال دیگر که به زن تعلق دارد، مهریه زن نیز پس از فوت به ورثه‌ی وی تعلق می‌گیرد. با توجه به این که یکی از حقوق زن پس از ازدواج مهریه‌ی او است، در صورتی که این حق را در زمان حیات از همسر خود دریافت نکرده باشد، در زمان پس از مرگ وی، تمامی وراث وی طبق قانون می‌توانند آن را از زوج و یا از اموال ماترک وی مطالبه نمایند. به طور معمول وراث زوجه پس از مرگ برای دریافت سهم از مهریه را افراد زیر تشکیل می‌دهند:

• فرزندان: فرزندان طبق قانون جزو وارثین محسوب شده و می‌توانند سهم الارث خود را طبق سهم مشخص شده از مهریه مادر مطالبه نمایند.
• پدرو مادر زوجه: در صورتی که پدر و مادر زن در قید حیات باشند، از مهریه زن ارث می‌برند.
• زوج : اگر تنها ورثه‌ی زن، همسرش باشد، تمام اموال زن از جمله مهریه به همسر به او تعلق می‌یابد و اگر تنها وارث وی نباشد، طبق قوانین انحصار وراثت، مالک بخشی از مهریه خواهد بود.

نکته‌ی قابل توجه در مورد مطالبه مهریه پس از فوت زن این است که اگر در ایام زناشویی نزدیکی انجام نشده باشد، زن و ورثه‌ی وی مالک نصف مهریه خواهند بود و اگر رابطه‌ی زناشویی انجام شده باشد، وراث مالک تمام مهریه هستند. در این موارد برای مشخص کردن میزان و سهم الارث هر یک از وراث، بایستی قوانین مربوط به طبقات وراثت به صورت کامل مورد توجه قرار گیرد.

مهریه پس از فوت زن در چه صورت قابل مطالبه است؟

• در صورتی که زنی که استحقاق دریافت مهریه را داشته باشد و مهریه‌ی وی وجه رایج باشد و قبل از این که مهریه را از همسر خود طلب کند و یا آن را به وی ببخشد، فوت کند، مهریه به عنوان بخشی از اموال زن به ورثه‌ی او منتقل شده و تمامی ورثه بر اساس نسبت سهم الارث خود می‌توانند طلب خود را از همسر وی یا در صورتی که در قید حیات نباشد از اموال باقیمانده از زوج درخواست نمایند.
• در صورتی که زوج اسنادی مبنی بر پرداخت مهریه به زوجه در زمان حیات ارائه نماید و یا این که مدارکی مبنی بر بخشیده شدن مهریه توسط زوجه وجود داشته باشد، زوج ملزم به پرداخت مهریه به وراث پس از فوت زوجه نیست.
• بر اساس ماده 1089 قانون مدنی، هرگاه عقد میان زوجین به دلیلی باطل بوده باشد، در این شرایط مرد می‌تواند پس از فوت زن، مهریه را نپردازد.
• از آنجایی که زوجین می‌توانند پس از انجام عقد ازدواج در مورد مهریه توافق کنند، در صورتی که زن پیش از تعیین مهریه فوت کرده باشد و بین آن‌ها رابطه‌ی زناشویی واقع نشده باشد، مرد از پرداخت مهریه معاف خواهد بود؛ در صورتی که رابطه‌ی زناشویی واقع شده باشد، زن مستحق مهر المثل است.

درچه صورت مطالبه مهریه پس از فوت زن به صورت اقساط پرداخت می‌شود؟

اگر زوج در زمان فوت زوجه در رابطه‌ی زوجیت با وی بوده باشد، با توجه به این که در دسته‌ی وراث قرار می‌گیرد از مهریه ارث می‌برد. در صورت که زوج توانایی مالی جهت پرداخت کل مهریه به صورت یک مرحله‌ای را نداشته باشد، می‌تواند با ارائه‌ی درخواست اعسار، مهریه را به صورت اقساطی به وراث پرداخت نماید.

برای مطالبه مهریه پس از فوت زن بایستی چه مدارکی ارائه شود؟

• وارثین زوجه باید مدارکی مانند گواهی حصر وراثت و عقدنامه زوجه به پیوست دادخواست خود، تقدیم دادگاه کنند.
• حتی در شرایطی مانند قتل زوجه، مهریه ساقط نمی‌شود و ورّاث می‌توانند به مطالبه و وصول آن اقدام کنند. تنها نکته در این قسمت این است که در صورتی که زوجه توسط زوج به قتل رسیده باشد، از سهم الارث مهریه محروم خواهد شد.
• در صورتی که زوجه فوت شده باشد، مهریه به وراث به ارث می‌رسد؛ در این حالت ورثه مستحق دریافت اصل مبلغ مندرج در عقدنامه و نه ارزش روز آن به عنوان مهریه هستند. به دلیل این که این حق برای زوجه در نظر گرفته شده نه وراث وی، بنابراین این مبلغ بر مبنای ارزش روز محاسبه نمی‌شود.

مطالبه مهریه پس از فوت زن | شرایط و نحوه اجرا

مطالبه مهریه پس از فوت زن یکی از مسائل حقوقی مهم در زمینه ارث و حقوق مالی است. در قانون مدنی ایران، مهریه جزو حقوق مالی زن محسوب می‌شود و در صورت فوت او، حق مطالبه مهریه به وراث منتقل می‌شود. این حق می‌تواند از اموال شوهر یا اموال مشترک مطالبه شود و لازم است وراث برای اجرای آن اقدام قانونی انجام دهند.

تعریف مهریه و انتقال آن پس از فوت زن

مهریه مالی است که مرد موظف به پرداخت آن به زن می‌شود و در عقد نکاح تعیین می‌گردد. پس از فوت زن، این حق به وراث او منتقل می‌شود و وراث می‌توانند مهریه را از شوهر یا از اموال وی مطالبه کنند.

برای مشاوره در خصوص نحوه مطالبه مهریه و تنظیم دادخواست، می‌توان از وکیل خانواده نیاوران کمک گرفت.

شرایط مطالبه مهریه پس از فوت زن

برای اینکه مهریه پس از فوت زن قابل مطالبه باشد، شرایط زیر باید رعایت شود:

1. اثبات مهریه: مهریه باید در عقدنامه یا اسناد معتبر ثبت شده باشد.

2. شناسایی وراث قانونی: وراث زن باید مشخص باشند تا حق مطالبه مهریه را داشته باشند.

3. مطالبه از شوهر یا اموال او: مهریه از دارایی‌های شوهر قابل وصول است، حتی اگر زن فوت کرده باشد.

برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص مطالبه خسارت و جبران ضرر، می‌توان به نحوه مطالبه خسارت با جلب نظر کارشناس مراجعه کرد.

نحوه اجرای مطالبه مهریه پس از فوت زن

۱. ارائه دادخواست

وراث زن باید با ارائه دادخواست رسمی به دادگاه خانواده یا اجرای ثبت، اقدام به مطالبه مهریه کنند.

۲. ارائه مدارک قانونی

مدارک مانند عقدنامه، شناسنامه وراث و سایر مستندات قانونی باید به دادگاه ارائه شود.

۳. تعیین میزان مهریه

در صورت تعیین مهریه عندالمطالبه، وراث می‌توانند آن را از شوهر مطالبه کنند. در مهریه عندالاستطاعه، توانایی مالی شوهر بررسی می‌شود.

۴. صدور حکم و اجرای آن

دادگاه پس از بررسی مدارک و مستندات، حکم مطالبه مهریه را صادر کرده و اجرای آن توسط دفتر اجرای ثبت انجام می‌شود.

برای راهنمایی بیشتر و تنظیم دادخواست حقوقی، می‌توان از وکیل خانواده شمال تهران کمک گرفت.

جمع‌بندی نهایی

مطالبه مهریه پس از فوت زن به وراث قانونی او منتقل می‌شود و قابل پیگیری از اموال شوهر است. رعایت مدارک قانونی، اثبات مهریه و ارائه دادخواست رسمی، روند مطالبه را تسهیل کرده و حقوق مالی زن و وراث را تضمین می‌کند.

سوالات متداول درباره مطالبه مهریه پس از فوت زن

1. مهریه پس از فوت زن به چه کسی منتقل می‌شود؟
   به وراث قانونی زن منتقل می‌شود.

2. آیا وراث می‌توانند مهریه را مطالبه کنند؟
   بله، حق قانونی وراث است.

3. شرایط مطالبه مهریه پس از فوت چیست؟
   اثبات مهریه، شناسایی وراث و ارائه دادخواست.

4. آیا نیاز به ارائه عقدنامه است؟
   بله، عقدنامه یا سند معتبر برای اثبات مهریه الزامی است.

5. مطالبه مهریه از چه اموالی امکان‌پذیر است؟
   از دارایی‌های شوهر یا اموال مشترک.

6. مهریه عندالمطالبه چگونه اجرا می‌شود؟
   وراث می‌توانند بدون بررسی استطاعت مالی شوهر، مطالبه کنند.

7. مهریه عندالاستطاعه چیست؟
   در این حالت توانایی مالی شوهر بررسی شده و متناسب با آن پرداخت می‌شود.

8. آیا مهریه زن فوت شده شامل اجرت المثل می‌شود؟
   خیر، اجرت المثل حق جداگانه‌ای است (اجرت المثل پس از فوت شوهر).

9. آیا مهریه قابل تقسیم بین وراث است؟
   بله، طبق قانون بین وراث قانونی تقسیم می‌شود.

10. مدت زمان پیگیری مطالبه مهریه چقدر است؟
    بستگی به روند دادگاه و دفتر اجرای ثبت دارد.

11. آیا وراث نیاز به وکیل دارند؟
    استفاده از وکیل خانواده توصیه می‌شود (وکیل خانواده نیاوران).

12. آیا مهریه قابل وصول از وکیل یا نماینده است؟
    خیر، باید از شوهر یا اموال او مطالبه شود.

13. آیا مهریه به فرزندان زن فوت شده تعلق می‌گیرد؟
    خیر، حق مستقیم وراث است.

14. آیا مهریه قابل کاهش توسط دادگاه است؟
    خیر، مگر در صورت توافق طرفین یا شرایط قانونی خاص.

15. آیا مهریه پس از فوت زن شامل تمام حقوق مالی او می‌شود؟
    شامل مهریه است، ولی سایر حقوق مانند نفقه یا اجرت المثل جداگانه است.

16. آیا وراث می‌توانند مهریه را از بانک یا اموال منقول شوهر مطالبه کنند؟
    بله، از هر دارایی شوهر قابل وصول است.

17. آیا ازدواج مجدد شوهر روی مهریه تأثیر دارد؟
    خیر، مهریه زن فوت شده مستقل از ازدواج‌های بعدی است.

18. راه پیشگیری از مشکلات قانونی مهریه چیست؟
    ثبت عقدنامه، تعیین مهریه مشخص و استفاده از وکیل خانواده (وکیل خانواده شمال تهران).

19. آیا دادگاه نقش میانجی در مطالبه مهریه دارد؟
    بله، بررسی مدارک و صدور حکم رسمی توسط دادگاه انجام می‌شود.

20. مطالبه مهریه پس از فوت زن چه تاثیر قانونی دارد؟
    حقوق مالی زن را تضمین می‌کند و مانع تضییع اموال او می‌شود.